Massage · Cơ bản và an toàn
Khi nào không nên massage?
Trả lời nhanh
Không massage vùng da bị tổn thương hoặc nhiễm trùng, chấn thương mới, vết bỏng, vùng sưng hoặc nghi có cục máu đông, và không massage khi đang sốt hoặc thấy không khỏe. Hãy hỏi bác sĩ trước nếu bạn đang dùng thuốc chống đông, bị rối loạn đông máu, ung thư, loãng xương, mới phẫu thuật hoặc đang mang thai. Nhiều người có các tình trạng này vẫn massage nhẹ được sau khi bác sĩ đồng ý.
Massage có an toàn không?
Với đa số người lớn khỏe mạnh thì có. Trung tâm Quốc gia về Y học Bổ sung và Tích hợp Hoa Kỳ (NCCIH) cho biết nguy cơ gây hại của massage có vẻ thấp. Cơ quan này cũng ghi nhận những báo cáo hiếm gặp về vấn đề nghiêm trọng, như cục máu đông, tổn thương thần kinh hoặc gãy xương. Một số trường hợp liên quan đến các kiểu massage mạnh như massage mô sâu, và những người có nguy cơ cao hơn, chẳng hạn người lớn tuổi.
Vì vậy câu hỏi hiếm khi là 'massage hay không massage'. Thường là massage ở đâu, ấn mạnh đến mức nào và có nên hỏi bác sĩ trước không. Trang này áp dụng cho massage tại nhà, tự massage và massage chuyên nghiệp. Đây là thông tin chung, không phải lời khuyên y tế.
Bảng tình trạng: tránh, chỉ massage nhẹ hoặc hỏi bác sĩ trước
Hãy dùng bảng này làm điểm xuất phát. Khi còn phân vân, hãy chọn cách thận trọng hơn.
| Tình trạng | Nên làm gì | Lý do |
|---|---|---|
| Sốt, cảm cúm hoặc cảm thấy không khỏe | Tránh massage cho đến khi khỏi | Cơ thể đang chịu áp lực, massage có thể khiến bạn thấy mệt hơn |
| Nghi có cục máu đông: một bắp chân hoặc đùi sưng, nóng, đỏ hoặc đau | Tránh. Không massage chân. Liên hệ bác sĩ ngay trong ngày | Lực ấn có thể làm cục máu đông di chuyển; cục máu đông lên phổi là tình trạng cấp cứu |
| Da bị tổn thương, nhiễm trùng hoặc cháy nắng, phát ban, bỏng, herpes môi | Tránh vùng đó | Nguy cơ nhiễm trùng và đau |
| Chấn thương mới, bong gân, vết bầm hoặc vùng sưng mới | Tránh vùng đó trong khoảng 48 giờ đầu | Lực ấn có thể làm chảy máu và sưng nhiều hơn |
| Mới phẫu thuật | Tránh vùng đó; hỏi bác sĩ phẫu thuật khi nào được massage | Vết mổ, mũi khâu và nguy cơ cục máu đông sau phẫu thuật |
| Dùng thuốc chống đông hoặc bị rối loạn đông máu | Chỉ massage nhẹ, sau khi hỏi bác sĩ | Dễ bầm tím và chảy máu hơn |
| Tiền sử huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT) | Hỏi bác sĩ trước; không ấn sâu ở chân | Nguy cơ cục máu đông |
| Giãn tĩnh mạch | Chỉ miết nhẹ xung quanh, không ấn sâu lên tĩnh mạch | Tĩnh mạch rất mong manh |
| Loãng xương hoặc bệnh cột sống | Chỉ massage nhẹ, không ấn sâu lên xương hay cột sống | Nguy cơ gãy xương cao hơn |
| Ung thư, hiện tại hoặc trước đây | Hỏi ê-kíp điều trị; massage nhẹ thường vẫn được | Tránh vị trí khối u, vùng da tổn thương do xạ trị và cổng truyền thuốc |
| Mang thai | Hỏi nữ hộ sinh hoặc bác sĩ; chọn kỹ thuật viên được đào tạo massage bà bầu | Có các quy tắc riêng về tư thế và lực ấn |
| Tiểu đường kèm tê bàn chân | Chỉ massage nhẹ; kiểm tra da trước và sau khi massage | Cảm giác giảm sẽ che giấu tổn thương do lực ấn |
| Có thiết bị y tế cấy ghép, như máy tạo nhịp tim hoặc bơm thuốc | Hỏi bác sĩ; tránh ấn lên vị trí thiết bị | Để bảo vệ thiết bị và vùng da phía trên |
| Bệnh tim hoặc huyết áp cao chưa kiểm soát | Hỏi bác sĩ trước | Có thể cần thay đổi tư thế và lực ấn |
Dấu hiệu cảnh báo: dừng lại và tìm trợ giúp
Hãy dừng massage và tìm trợ giúp y tế nếu xảy ra bất kỳ điều nào sau đây trong hoặc sau khi massage.
- Đau ngực, khó thở đột ngột hoặc ho ra máu: hãy gọi ngay số cấp cứu tại địa phương. Đây có thể là dấu hiệu của cục máu đông ở phổi hoặc vấn đề về tim.
- Bắp chân hoặc đùi ở một bên trở nên sưng, nóng, đỏ hoặc đau: liên hệ bác sĩ khẩn cấp.
- Tê, ngứa ran hoặc yếu mới xuất hiện ở tay hoặc chân, hoặc mất kiểm soát bàng quang hay ruột: đi khám cấp cứu.
- Đau đầu dữ dội đột ngột, chóng mặt, lú lẫn, nói khó hoặc thay đổi thị lực: hãy gọi ngay số cấp cứu tại địa phương.
- Đau dữ dội, xuất hiện khối u, vết bầm lớn hoặc sưng sau khi massage: hãy đi khám bác sĩ.
Đau nhức sau massage: bình thường hay không?
Cảm giác hơi ê, giống như sau khi tập nhẹ, là thường gặp trong một hai ngày, nhất là sau khi ấn mạnh. Trong một tổng quan Cochrane về massage cho đau thắt lưng, đau tăng lên là tác dụng phụ phổ biến nhất, được báo cáo ở 1,5% đến 25% người tham gia, và ở mức nhẹ.
| Dấu hiệu | Thường là bình thường | Không bình thường: đi khám bác sĩ |
|---|---|---|
| Cảm giác ê | Nhẹ, hết trong 1–2 ngày | Dữ dội, hoặc nặng hơn vào ngày thứ 2 và 3 |
| Da | Hơi đỏ, hết sau vài giờ | Vết bầm lớn, phồng rộp, phát ban |
| Sưng | Không có | Bất kỳ chỗ sưng mới nào, nhất là ở một chân |
| Thần kinh | Không có | Tê, ngứa ran, yếu hoặc đau rát |
Nếu bạn bị đau nhức sau buổi massage trước, hãy yêu cầu giảm một nửa lực ấn ở lần sau. Mạnh hơn không có nghĩa là tốt hơn.
Các nhóm đặc biệt: thuốc chống đông, ung thư, tiểu đường và người lớn tuổi
Thuốc chống đông. Cleveland Clinic xếp thuốc chống đông vào những lý do cần trao đổi với bác sĩ trước khi massage vì thuốc có thể gây bầm tím. Nếu bác sĩ đồng ý, hãy chỉ yêu cầu lực ấn nhẹ đến vừa và không dùng dụng cụ, giác hơi hay gua sha.
Ung thư. NCCIH cho biết massage có thể là một phần của chăm sóc hỗ trợ với các biện pháp phòng ngừa phù hợp, và kỹ thuật viên có thể cần dùng lực nhẹ hơn ở những vùng nhạy cảm do ung thư hoặc điều trị. Hãy báo cho kỹ thuật viên biết về khối u, cổng truyền thuốc, vùng xạ trị và việc đã cắt hạch bạch huyết. Dẫn lưu bạch huyết cho phù bạch huyết là một thủ thuật y tế do kỹ thuật viên được đào tạo thực hiện, không phải massage tại nhà.
Tiểu đường. Tổn thương thần kinh có thể làm bàn chân tê, nên bạn có thể không cảm nhận được lực ấn quá mạnh hoặc một vết thương nhỏ. Hãy kiểm tra bàn chân trước và sau khi massage, ấn nhẹ, và thử nước ấm bằng tay hoặc khuỷu tay chứ không dùng bàn chân.
Người lớn tuổi. Da dễ bầm hơn và xương có thể mỏng hơn. Hãy dùng lực nhẹ đến vừa, tránh ấn lên xương, và giúp người nhận đứng dậy từ từ sau đó vì một số người cảm thấy choáng váng.
Thai kỳ. Trang web này không hướng dẫn massage cho bà bầu. Hãy hỏi nữ hộ sinh hoặc bác sĩ và chọn kỹ thuật viên được đào tạo massage bà bầu. Lời khuyên bấm huyệt truyền thống tránh ấn mạnh vào Hợp cốc (LI4), Tam âm giao (SP6) và Kiên tỉnh (GB21) khi mang thai.
Cách chọn kỹ thuật viên massage có giấy phép
Quy định khác nhau tùy quốc gia, và ở Hoa Kỳ là tùy tiểu bang. Một số nơi cấp phép hành nghề cho kỹ thuật viên massage, nơi khác không có quy định nào. Hiệp hội Massage Trị liệu Hoa Kỳ nêu bốn dấu hiệu của một kỹ thuật viên đủ trình độ: có giấy phép ở nơi bắt buộc, có chứng chỉ của hội đồng chuyên môn, được đào tạo tại trường được công nhận (các tiểu bang Hoa Kỳ yêu cầu khoảng 500 đến 1.000 giờ) và là thành viên của hiệp hội nghề nghiệp có quy tắc đạo đức.
- Kiểm tra xem quốc gia hoặc tiểu bang của bạn có cấp phép cho kỹ thuật viên massage không, và tra tên kỹ thuật viên trong danh sách chính thức nếu có.
- Hỏi họ được đào tạo ở đâu, bao nhiêu giờ, và có kinh nghiệm với tình huống của bạn không, chẳng hạn chăm sóc người bệnh ung thư hoặc người lớn tuổi.
- Hãy mong đợi một bảng câu hỏi sức khỏe trước buổi đầu tiên. Kỹ thuật viên không hỏi gì cả là dấu hiệu đáng ngờ.
- Bạn phải được che bằng ga hoặc khăn tắm, chỉ để lộ vùng đang massage, và bạn có thể dừng buổi massage bất cứ lúc nào.
- Hãy nói rõ nếu lực ấn quá mạnh. Một kỹ thuật viên giỏi sẽ điều chỉnh mà không tranh cãi.
Câu hỏi thường gặp
Bị cảm có massage được không?
Tốt hơn là đợi đến khi bạn khỏe, nhất là khi đang sốt. Massage không giúp bạn hồi phục nhanh hơn và bạn có thể lây bệnh cho kỹ thuật viên.
Đang dùng thuốc chống đông có massage an toàn không?
Thường là được, nhưng chỉ massage nhẹ, và chỉ sau khi hỏi bác sĩ đã kê thuốc. Tránh massage mô sâu, súng massage, giác hơi và gua sha vì có thể gây bầm tím.
Massage có thể làm cục máu đông di chuyển không?
Vấn đề nghiêm trọng hiếm gặp, nhưng về lý thuyết, ấn mạnh vào chân có cục máu đông có thể làm nó bong ra. Đó là lý do bắp chân sưng, nóng, đau không bao giờ được massage và cần đi khám ngay trong ngày.
Sau phẫu thuật có massage được không?
Không massage trên hoặc gần vùng phẫu thuật cho đến khi bác sĩ phẫu thuật nói là an toàn. Massage các vùng khác có thể được sớm hơn, nhưng hãy hỏi trước vì sau phẫu thuật nguy cơ cục máu đông cao hơn.
Cảm thấy buồn nôn hoặc mệt sau khi massage có bình thường không?
Một số người cảm thấy buồn ngủ hoặc hơi choáng váng trong thời gian ngắn. Hãy đứng dậy từ từ và uống chút nước. Buồn nôn, chóng mặt không hết hoặc đau ngực là không bình thường và cần được chăm sóc y tế.