Từ điển tiếng lóng · Công việc và cuộc sống · Tiếng lóng mạng Trung Quốc
Niuma (牛马) là gì?
Còn viết là: 当代牛马, 牛马打工人, niu ma, ngưu mã
Nói ngắn gọn
Niuma (牛马, niú mǎ, Hán Việt: ngưu mã) nghĩa gốc là trâu và ngựa, hai loài gia súc làm việc nặng, nghĩa rộng chỉ người bị sai khiến, vì miếng cơm manh áo mà làm lụng vất vả. Bây giờ đó là cách người trẻ đi làm tự giễu: "我就是个牛马" (tôi chỉ là thân trâu ngựa) nghĩa là mình ngày nào cũng bị sai như gia súc, tăng ca, mệt đến hết cả bực, đắng hơn cả từ "打工人" (người làm thuê).
Nghĩa và nguồn gốc của niuma
"牛马" là từ có từ rất lâu trong tiếng Hán, chỉ trâu và ngựa, cũng dùng để ví người bị sai khiến, làm việc khổ sai; các cụm "做牛做马", "当牛做马" (làm thân trâu ngựa) đều mang nghĩa này.
Mấy năm gần đây, từ cũ này được người trẻ dùng rất nhiều trên video ngắn, livestream và mạng xã hội để mô tả trạng thái đi làm của mình, trở thành bản "nâng cấp" của kiểu tự giễu "打工人". Đồng nghiệp gọi nhau là "牛马" cũng mang chút đồng cảm "ai cũng chẳng dễ dàng gì".
Cách dùng niuma
- 早八的地铁上全是牛马 (tàu điện ngầm lúc 8 giờ sáng toàn trâu ngựa)
- 周一了，牛马又要上工了 (thứ Hai rồi, trâu ngựa lại phải đi làm)
- 领导一句话，牛马跑断腿 (sếp nói một câu, trâu ngựa chạy gãy chân)
- 我们几个牛马下班一起去吃烧烤 (mấy con trâu ngựa chúng tôi tan làm rủ nhau đi ăn nướng)
- 放假三天，牛马终于可以去吃草了 (được nghỉ ba ngày, trâu ngựa cuối cùng cũng được đi gặm cỏ)
Những từ liên quan đến gia súc như "吃草" (gặm cỏ), "上工" (vào việc), "拉磨" (kéo cối xay) hay được dùng cùng "牛马" để đùa.
Niuma và "打工人" khác nhau thế nào?
| Từ | Nghĩa | Sắc thái |
|---|---|---|
| 打工人 | cách gọi chung người đi làm thuê | tự giễu nhưng có chút lạc quan, tự động viên |
| 牛马 (ngưu mã) | người đi làm bị sai như gia súc | đắng hơn, bất lực hơn |
| 社畜 (xã súc) | nhân viên bị công ty "nuôi" | gốc tiếng Nhật, nghĩa gần với niuma |
| 草台班子 | tổ chức trông chính quy nhưng thật ra rất qua loa | chê công ty hay nhóm, không phải chê bản thân |
Khi nào không nên dùng?
Dùng "牛马" để nói về mình hoặc trêu nhau giữa người quen thì không sao. Nhưng nói thẳng người khác "你就是个牛马" (mày chỉ là thân trâu ngựa) mang ý coi thường, dễ bị coi là chửi; sếp gọi cấp dưới là "牛马" lại càng không phù hợp.
Trong một số phương ngữ và cách dùng của thế hệ trước, "牛马" cũng có thể là lời chửi, nói chuyện với người lớn tuổi tốt nhất đừng dùng.
Câu hỏi thường gặp
Niuma có phải câu chửi không?
Tùy đối tượng. Tự gọi mình là niuma là tự giễu; gọi người khác là niuma mang ý hạ thấp, có thể bị coi là chửi.
Niuma và 社畜 (xã súc) có giống nhau không?
Nghĩa rất gần, đều là dân công sở tự giễu bị công việc vắt kiệt. 社畜 gốc tiếng Nhật, còn 牛马 là từ cũ trong tiếng Hán được dùng theo nghĩa mới.
Niuma trong tiếng Anh là gì?
Có thể nói workhorse, hoặc wage slave, corporate drone, đều mang ý "bị công việc đè nặng".