Từ điển tiếng lóng · Tình yêu và các mối quan hệ · Tiếng lóng mạng Trung Quốc
PUA là gì?
Còn viết là: bị PUA (被PUA), PUA nơi công sở (职场PUA), Pick-up Artist, pua
Nói ngắn gọn
Trong tiếng Trung, PUA chủ yếu chỉ một kiểu thao túng cảm xúc: liên tục chê bai, phủ nhận, chèn ép, rồi thỉnh thoảng cho chút ngọt ngào, khiến đối phương dần mất tự tin, không rời được mình, răm rắp nghe lời; người ta hay nói 被PUA了 (bị PUA rồi) hay 职场PUA (PUA nơi công sở). PUA vốn là viết tắt của tiếng Anh Pick-up Artist, chỉ những người đàn ông ở Mỹ chuyên nghiên cứu kỹ năng bắt chuyện, tán tỉnh phụ nữ, và giới này vốn bị chỉ trích nhiều vì vật hóa phụ nữ và dùng thủ đoạn thao túng. Cách dùng trong tiếng Trung đặt trọng tâm vào thao túng, phạm vi cũng mở rộng từ tình yêu sang công sở, gia đình và tình bạn.
Từ nghệ sĩ tán tỉnh đến thao túng cảm xúc
Pickup artist trong tiếng Anh chỉ một nhóm đàn ông tự nhận có thể dùng kỹ thuật để chinh phục phụ nữ, hình thành cái gọi là cộng đồng tán tỉnh. Từ cuối thập niên 1980 đã có người mở lớp dạy tán tỉnh cấp tốc, thập niên 1990 lan rộng qua các diễn đàn mạng, và cuốn sách phóng sự The Game năm 2005 khiến nó được biết đến rộng rãi. Những người phê phán chỉ ra rằng các kỹ thuật này gồm cả thủ đoạn thao túng như cố ý chê bai để đánh vào sự tự tin của đối phương (negging), và cho rằng nó mang tính phân biệt giới.
Khi vào mạng Trung Quốc, nghĩa của PUA dần chuyển thành chính sự khống chế tinh thần. Xen kẽ chê bai với ban ơn, khiến đối phương nghi ngờ bản thân, phụ thuộc vào mình, đều có thể gọi là PUA, không còn giới hạn ở tán tỉnh hay đàn ông với phụ nữ.
PUA nơi công sở
Một bài bình luận năm 2020 trên Nhân Dân Võng (人民网) định nghĩa: PUA nơi công sở là việc cấp trên chèn ép cấp dưới vô cớ, dùng chê bai và phủ nhận để cấp dưới dần mất tự tin nhằm kiểm soát nhân viên; hoặc vẽ bánh vẽ, dùng trách mắng xen lẫn thỉnh thoảng khen ngợi và hứa hẹn để nhân viên đánh mất bản thân, chỉ biết nghe theo lãnh đạo.
- 「你这点能力，离开这里没人要你。」 (Năng lực cỡ cậu, rời khỏi đây chẳng ai thèm nhận.)
- 「我是为你好才骂你，别人我都懒得说。」 (Tôi mắng cậu là vì muốn tốt cho cậu, người khác tôi còn chẳng thèm nói.)
- Làm tốt thì bị nói là do may mắn, làm sai thì bị nói là cậu vốn kém
- Vẽ bánh vẽ dài hạn: 「好好干，明年一定给你升职。」 (Cố mà làm, sang năm nhất định cho cậu lên chức.)
Cách dùng
- 「他总说我离开他就什么都不是，我是不是被PUA了？」 (Anh ấy luôn nói rời anh ấy thì mình chẳng là gì, có phải mình bị PUA rồi không?)
- 「老板天天说我们是最差的一届，这是典型的职场PUA。」 (Sếp ngày nào cũng bảo bọn mình là lứa tệ nhất, đây là PUA nơi công sở điển hình.)
- 「别PUA自己了，一次失误不代表你不行。」 (Đừng tự PUA bản thân nữa, một lần sai sót không có nghĩa là bạn kém.)
- 「她说『除了我谁还能受得了你』，这话太PUA了。」 (Cô ấy nói ngoài em ra còn ai chịu nổi anh, câu này PUA quá.)
Trong tiếng Trung, PUA dùng được như danh từ lẫn động từ (他PUA我 anh ta PUA tôi, 被PUA了 bị PUA rồi). Còn 自我PUA (tự PUA bản thân) là cách tự trêu mình tự trách quá mức.
Cách nhận biết sự thao túng
- Bị chê bai lâu dài: ngoại hình, năng lực, người thân bạn bè của bạn luôn bị phủ nhận
- Lúc nóng lúc lạnh: chèn ép xong lại cho chút ngọt, khiến bạn càng muốn lấy lòng đối phương
- Cô lập bạn: không muốn bạn qua lại với bạn bè, gia đình
- Đổ trách nhiệm cho bạn: 都是你逼我的 (tất cả là do em ép anh), 你太敏感了 (em nhạy cảm quá)
- Bạn ngày càng nghi ngờ bản thân, trước khi quyết định gì cũng nghĩ xem đối phương có giận không
Câu hỏi thường gặp
PUA viết đầy đủ trong tiếng Anh là gì?
Pick-up Artist, dịch sát là nghệ sĩ tán tỉnh, vốn chỉ nhóm đàn ông chuyên nghiên cứu kỹ năng bắt chuyện và theo đuổi. Trong tiếng Trung chủ yếu chỉ thao túng cảm xúc.
Bị PUA nghĩa là gì?
Là bị người khác thao túng bằng chê bai, phủ nhận, lúc nóng lúc lạnh, dần mất tự tin và phụ thuộc vào đối phương. Có thể xảy ra trong tình yêu, công sở, gia đình hay giữa bạn bè.
PUA nơi công sở có những biểu hiện nào?
Ví dụ cấp trên chèn ép vô cớ, hạ thấp năng lực cấp dưới, dùng câu rời khỏi đây chẳng ai thèm nhận để gieo nỗi sợ, hoặc dùng trách mắng xen chút khen ngợi và lời hứa suông để nhân viên răm rắp nghe theo.